პირის საერთაშორისო შემოსავლის საქართველოში დაბეგვრას განსაზღვრავს არა მოქალაქეობა თუ ბინადრობის ნებართვა, არამედ საგადასახადო რეზიდენტობის სტატუსი. საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 34-ე მუხლის თანახმად, რეზიდენტობა ეფუძნება ფაქტობრივ ყოფნას საქართველოში. საქართველოში გადმოცხოვრების, ინვესტირების ან ხელშეკრულებით სარგებლობის მსურველმა ორივე გზა წინასწარ უნდა გაანალიზოს.
183 დღის ფაქტობრივი ყოფნის ტესტი
ფიზიკური პირი საქართველოს რეზიდენტად ითვლება საგადასახადო წლისთვის, თუ ის ფაქტობრივად იმყოფება საქართველოში 183 დღე ან მეტ ხანს, ნებისმიერი უწყვეტი 12 კალენდარული თვის განმავლობაში, რომელიც სრულდება ამ საგადასახადო წელს.
წესი თანაბრად ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე და მოქალაქეობის არმქონე პირებზე.
12-თვიანი პერიოდი არ არის მიბმული კალენდარულ წელზე, ამიტომ წინა წლის დღეებიც შეიძლება ჩაითვალოს. ყოფნის ყოველი დღე, ჩასვლისა და გამგზავრების დღეების ჩათვლით, ითვლება ხანგრძლივობის მიუხედავად, ხოლო რეზიდენტობა დგინდება ცალ-ცალკე თითოეული საგადასახადო წლისთვის.
კანონისმიერი გამონაკლისები
183 დღის ათვლისას არ გაითვალისწინება:
- დიპლომატიური ან საკონსულო სტატუსით ყოფნა (ოჯახის წევრების ჩათვლით);
- საერთაშორისო ხელშეკრულების საფუძველზე მოქმედი საერთაშორისო ორგანიზაციის თანამშრომლობა;
- ერთი უცხო ქვეყნიდან მეორეში საქართველოს ტერიტორიის გავლით გადაადგილება,
- სამკურნალოდ ყოფნა.
HNWI მიმართულება: რეზიდენტობა დღეების დათვლის გარეშე
საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს ალტერნატივას მნიშვნელოვანი ქონებისა და საქართველოსთან რეალური ეკონომიკური კავშირის მქონე პირებისთვის, საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს მიერ დადგენილი წესით. პირი HNWI-ად ითვლება, თუ მისი დადასტურებული ქონება აღემატება 3,000,000 ლარს, ან თუ ბოლო სამი წლის განმავლობაში ყოველწლიური შემოსავალი აღემატებოდა 200,000 ლარს.
მხოლოდ ქონებრივი ზღვრის დაკმაყოფილება საკმარისი არ არის. განმცხადებელს ასევე უნდა ჰქონდეს საქართველოში მინიმუმ 500,000 აშშ დოლარის ეკვივალენტი ღირებულების ქონება და ან ჰქონდეს საქართველოს ბინადრობის ნებართვა, ბინადრობის შესახებ დოკუმენტი ან მოქალაქის პირადობის მოწმობა, ან წინა საგადასახადო წელს მიღებული ჰქონდეს არანაკლებ 25,000 ლარის ქართული წყაროდან შემოსავალი.
განცხადება წარედგინება შემოსავლების სამსახურს, ქონების, შემოსავლისა და ქონების შეფასების დამადასტურებელ დოკუმენტაციასთან ერთად. მოთხოვნების დაკმაყოფილების შემთხვევაში, შემოსავლების სამსახური განცხადებას 7 სამუშაო დღეში წარუდგენს ფინანსთა მინისტრს რეზიდენტობის მინიჭების წინადადებით. სტატუსი ენიჭება მხოლოდ ერთი საგადასახადო წლისთვის; მისი შენარჩუნებისთვის საჭიროა ყოველწლიური ახალი განცხადება განახლებული დოკუმენტებით.
საგადასახადო რეზიდენტობის ცნობა
ცნობა, რომელსაც შემოსავლების სამსახური გასცემს კონკრეტული საგადასახადო წლისთვის, წარმოადგენს საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტობის ოფიციალურ დადასტურებას, რომელიც გამოიყენება უცხო ქვეყნის საგადასახადო ორგანოებთან ურთიერთობისას და ორმაგი დაბეგვრის თავიდან აცილების შესახებ შეთანხმებების გამოსაყენებლად. ცნობის ქონა თავისთავად რეზიდენტობის საფუძველი არ არის, ის ადასტურებს 183 დღის წესით ან HNWI მიმართულებით უკვე მოპოვებულ სტატუსს.
რეზიდენტობის საგადასახადო შედეგები
საქართველო რეზიდენტების მიმართ იყენებს ტერიტორიულ დაბეგვრის პრინციპს: საქართველოში წარმოშობილი შემოსავალი იბეგრება, ხოლო რეზიდენტი ფიზიკური პირის რეალურად უცხოური წყაროდან მიღებული შემოსავალი, ზოგადად, გათავისუფლებულია საშემოსავლო გადასახადისგან, კანონით დადგენილი პირობებისა და შესაბამისი ხელშეკრულებების გათვალისწინებით. დაქირავებით მუშაობის, საინვესტიციო, დივიდენდისა და კაპიტალის ნამატის დაბეგვრა შეიძლება განსხვავდებოდეს შემოსავლის წყაროსა და სტრუქტურის მიხედვით, ამიტომ თითოეული შემოსავლის წყარო წინასწარ უნდა დადგინდეს.
პრაქტიკული მოსაზრებები
გავრცელებული შეცდომებია ბინადრობის ნებართვის საგადასახადო რეზიდენტობასთან გაიგივება, 12-თვიანი მოძრავი პერიოდის არასწორად დათვლა და ვიწრო კანონისმიერი გამონაკლისების უგულებელყოფა.
მეწარმეებმა, დისტანციურმა თანამშრომლებმა და ინვესტორებმა, რომლებიც დროს რამდენიმე იურისდიქციაში ანაწილებენ, გულდასმით უნდა აღრიცხონ ფაქტობრივი ყოფნა და გაითვალისწინონ მეორე ქვეყნის რეზიდენტობის წესებიც.
დასკვნა
183 დღის წესი საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტობის ძირითადი გზაა, თუმცა სრულ სურათს არ იძლევა: გამონაკლისები, საგადასახადო წლის თავისებურებები, HNWI ალტერნატივა და საერთაშორისო საგადასახადო რისკები ერთობლივად განსაზღვრავენ საბოლოო შედეგს.
Nomos Georgia პირებსა და ბიზნესებს კონსულტაციას უწევს საქართველოს საგადასახადო რეზიდენტობის სტრუქტურირების, HNWI განაცხადებისა და ტრანსსასაზღვრო საგადასახადო პოზიციების საკითხებში.
