ხელმოწერილი ხელშეკრულება მნიშვნელოვანია, მაგრამ ხელშეუხებელი არ არის. სასამართლოს არაა შემოსაზღვრული ხელშეკრულებით, არამედ შეუძლია გასცდეს მას და თავად დაადგინოს, თუ რა იყო მხარეთა ნამდვილი ნება.
სამართლებრივი საფუძველი – მუხლი 56
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 56-ე მუხლის თანახმად, გარიგება, რომელიც დადებულია მხოლოდ მოსაჩვენებლად, შესაბამისი იურიდიული შედეგების წარმოშობის განზრახვის გარეშე, ბათილია. თუ მხარეებმა ამ მოჩვენებითი ფორმით სხვა, რეალური გარიგება დაფარეს, მაშინ გამოიყენება სწორედ დაფარული გარიგებისთვის დადგენილი წესები.
პრაქტიკაში ეს დოქტრინა ყველაზე ხშირად ვლინდება მაშინ, როცა სესხის ხელშეკრულება ნასყიდობის ფორმას იღებს: კრედიტორი ფორმალურად იძენს უძრავ ქონებას – იმ დათქმით, რომ ვალის დაფარვის შემდეგ ის მოვალეს დაუბრუნდება. ჩვენ ადრეც განვიხილეთ გამოსყიდვის უფლებით ნასყიდობის საკითხი უძრავ ქონებასთან მიმართებით; იგივე ლოგიკა ვრცელდება უძრავი ქონების მიღმაც – კორპორატიულ და ტრანსსასაზღვრო დაფინანსების სტრუქტურებზეც.
რას მოითხოვს სასამართლო რეალურად
მოჩვენებითობის დანახვა იოლია – მისი დამტკიცება არა. საქმეში №ას-1333-2022 საქართველოს უზენაესმა სასამართლომ სარჩელი უარყო სწორედ იმიტომ, რომ მოსარჩელე ეყრდნობოდა მხოლოდ ზეპირ განცხადებას, დოკუმენტებისა თუ მოწმეთა ჩვენებების გარეშე, რომლებიც დაადასტურებდნენ ბაზრის ფასზე ნაკლებ ღირებულებას, ფარული „პროცენტის“ გადახდას ან სხვა ობიექტურ ნიშანს იმისა, რომ დარეგისტრირებული გარიგება თვალთმაქცური. ქართული სასამართლოები მხარისგან, რომელიც მოჩვენებითობას აცხადებს, ითხოვს დასაბუთებას – თანადროულ მიმოწერას, საბანკო ჩანაწერებს პერიოდული „პროცენტის“ შესახებ, ან დოკუმენტირებულ შეთანხმებას გამოსყიდვაზე. მტკიცების ტვირთი მასზეა, ვინც ამტკიცებს გარიგების თვალთმაქცურობას.
რისკი და მოქმედების ვადა
საქართველოს კანონმდებლობის ორი მახასიათებელი ავიწროებს მოქმედების ფანჯარას. პირველი – საჯარო რეესტრში რეგისტრირებული საკუთრება სარგებლობს უტყუარობის პრეზუმფციით, და კეთილსინდისიერმა შემძენმა შესაძლოა საკუთრება შეიძინოს მიუხედავად თვალთმაქცურობისა.
ხანდაზმულობის ვადები სწრაფად გადის: სახელშეკრულებო მოთხოვნებისთვის სამი წელი, უძრავ ქონებასთან დაკავშირებული მოთხოვნებისთვის – ექვსი წელი (მუხლი 129).
პრაქტიკული რჩევა
ჩვენი მასალა ხელშეკრულების სწორად შედგენის შესახებ აღწერს საბაზისო წესებს. თუ კი ცდილობთ იმ გარიგების გაუქმებას, რომელიც თვალთმაქცურად მიგაჩნიათ, დაიწყეთ მტკიცებულებების შეგროვება ახლავე – არა მას შემდეგ, რაოცა მეორე მხარემ ქონებას უკვე მესამე პირს მიჰყიდის.
ხელშეკრულება, რომელიც ერთს ამბობს და მეორეს გულისხმობს, იშვიათად თუ აღსრულდება. მაგრამ „იშვიათად“ არ ნიშნავს „არასდროს“, რადგან შედეგი მთლიანად დამოკიდებულია იმ მტკიცებულებებზე, რომლებიც დავის დაწყებამდე იქნება შეგროვებული.
აფორმებთ გარიგებას, რომელიც საეჭვოდ გეჩვენებათ?
NOMOS GEORGIA ეხმარება ინვესტორებს, კომპანიებსა თუ ფიზიკურ პირებს გარიგებების სწორ სტრუქტურირებაში პირველივე ეტაპზე და წარმოადგენს კლიენტებს სასამართლოში, სადაც წყდება გარიგების რეალური ხასიათი.
დაგვიკავშირდით თქვენი საკითხის განსახილველად.
